Trudno uwierzyć, że jedno z najsławniejszych i najpopularniejszych dzieł fortepianowej literatury, I Koncert fortepianowy Piotra Czajkowskiego podczas przedpremierowej prezentacji w moskiewskim Konserwatorium spotkał się z chłodnym przyjęciem, a jedną z osób, które wyraziły się o utworze szczególnie krytycznie był założyciel i dyrektor tej placówki, wielki pianista Nikołaj Rubinstein, przyjaciel kompozytora. Ta opinia niezwykle mocno dotknęła Czajkowskiego – anulował dedykację dla Rubinsteina, a nowym jej adresatem stał się pierwszy wykonawca dzieła Hans von Bülow. Choć bostońska prapremiera (1875) okazała się sukcesem, w Rosji oraz Europie Zachodniej utwór budził sprzeczne opinie, oscylujące między euforycznym zachwytem, a szyderczą krytyką – nikt w każdym razie nie pozostawał obojętny wobec dzieła o wielkiej ekspresji i olśniewającej wirtuozerii. W końcu Rubinstein przeprosił się z Koncertem b-moll i stał się jego znakomitym interpretatorem, a porywające dzieło utrzymuje nieodmiennie wysoka pozycję w koncertowym repertuarze.

Henryk Mikołaj Górecki, zaliczany do najwybitniejszych polskich kompozytorów swojego pokolenia jest autorem czterech symfonii. Po okresie awangardowych poszukiwań, jego III Symfonia pieśni żałosnych okazała się stylistycznym przełomem, powrotem do ekspresyjnej prostoty i eufonii, z subtelnymi odwołaniami do motywów ludowych i dziedzictwa muzyki religijnej, modalizmami i fascynującymi archaizacjami, w czym upatrywano duchowych związków ze Stabat Mater Karola Szymanowskiego. Wiele lat po premierze (uznanej przez część krytyków za wydarzenie kontrowersyjne) dzieło to odniosło ogromny, międzynarodowy sukces dzięki doskonale przyjętemu nagraniu Dawn Upshaw i zespołu London Sinfonietta pod dyr. Davida Zinmana, wchodząc wręcz w obieg popkultury. Z perspektywy dekad arcydzieło jawi się dziś już jako niemal klasyczne i bardzo charakterystyczne dla ważnego nurtu twórczych poszukiwań i kompozytora i epoki.