Johannes Brahms niezwykle długo dojrzewał do zmierzenia się z gatunkiem symfonii – szkice pierwszej z czterech, jakie skomponował pochodzą z 1868 r. (kompozytor miał wówczas 35 lat), a premiera miała miejsce dopiero w roku 1876. Dzieło zawiera wiele elementów bardzo charakterystycznych dla stylu swego twórcy – predylekcję do brzmień ciemnych i nasyconych, rys nostalgii i pogodnej melancholii, choć pojawiają się też nastroje heroiczno-tragiczne. Dało to krytykom (skądinąd dobrze przyjętego utworu) asumpt do nadużywanych i nie całkiem uprawnionych porównań z Beethovenem, które bardzo Brahmsa irytowały.

I Koncert skrzypcowy Karola Szymanowskiego (dedykowany Pawłowi Kochańskiemu) powstawał w kresowym Zarudziu, w czasie I wojny światowej. Był to czas bardzo szczególny, gdy kompozytor miał świeżo w pamięci swe zachwyty nad urodą śródziemnomorskiego pejzażu i wspaniałościami włoskiej kultury, odkrywanymi kilka lat wcześniej w czasie długich podróży – teraz zaś pozostawał otoczony przez dziejowe burze, które wkrótce unicestwić miały idylliczny świat jego kresowej młodości. Kompozycje z tego czasu są wyrazem swoistego eskapizmu ku rejonom najbardziej wysublimowanej muzycznej zmysłowości: „Całość strasznie fantastyczna i nieoczekiwana” relacjonował kompozytor w liście do przyjaciela. Genialny koncert stanowi twórcze apogeum tego okresu i wciąż budzi podziw oryginalnością formy i faktury, subtelnością brzmienia i niezwykłą, oniryczną aurą.