transmisja on-line na kanale Filharmonii Narodowej na www.youtube.com

Prawykonanie oratorium, które stać się miało wręcz emblematem tego gatunku, miało miejsce 13 kwietnia 1742 w Neale’s Music Hall w Dublinie, z udziałem niewielkiej orkiestry oraz chóru złożonego z 32 śpiewaków. Mesjasz – przeznaczony początkowo specjalnie dla dysponującego dość ograniczonymi środkami Dublina był dziełem w założeniu dość skromnym, raczej stroniącym od splendoru wielkich oratoriów londyńskich. Być może jednak właśnie w owym ograniczeniu środków tkwi – co paradoksalne – siła, nie zaś słabość utworu, który osiągnął dzięki temu niezwykłą wyrazową koncentrację i komunikatywność. Niekonwencjonalne jest też libretto Charlesa Jennensa zestawione wyłącznie z biblijnych cytatów (podczas gdy regułą było użycie poetyckich parafraz Biblii). Układają się w historię Zbawienia, opowiedzianą jednak nie w sposób bezpośredni, w oparciu o relacje Ewangelii, lecz przede wszystkim poprzez prorocze wizje Starego Testamentu i komentarze listów apostolskich. Premiera londyńska odbyła się rok później i spotkała się zrazu – w co trudno dziś uwierzyć – z przyjęciem dość obojętnym. Nieżyczliwa Händlowi prasa oponowała przeciw precedensowi użycia biblijnych wersetów w kompozycji przeznaczonej dla teatru, czyli z założenia miejsca świeckiej rozrywki, a na afiszach nie można było zamieścić tytułu Mesjasz, argumentowano bowiem, że nie godzi się traktować się w ten sposób imienia Zbawiciela. Toteż utwór anonsowano po prostu jako A New Sacred Oratorio, dopiero w roku 1749 pojawił się tytuł An Oratorio called Messiah. Dopiero wtedy, w końcu lat czterdziestych, niewdzięczni londyńczycy docenili wreszcie Händlowskie arcydzieło, z każdym wykonaniem darząc je coraz większym entuzjazmem. O jego randze świadczyć może fakt, iż Mesjasz był pierwszym oratorium, które zezwolono wykonywać w kościołach, dotąd tego rodzaju kompozycje prezentowano wyłącznie w teatrach i salach koncertowych. Pierwszą świątynią goszczącą Mesjasza była kaplica londyńskiego przytułku dla podrzutków Foundling Hospital – kompozytor co roku, począwszy od 1750, dyrygował tam swym dziełem, przeznaczając cały dochód (niemały, gdyż koncerty te cieszyły niebywałym powodzeniem) na rzecz przytułku.

Piotr Maculewicz