Projekt 1: Muzyka dawna… Małe formy, wielkie dzieła

Projekt realizowany we współpracy z festiwalem Poznań Baroque

Epoka baroku to formy i gatunki wielkie – jak opera, oratorium, kantata, ale także małe – arie, pieśni czy tańce. Pierwszy projekt cyklu „Po prostu… Filharmonia!” ukaże komponenty,  z których składały się wielkie formy wokalne – pojedyncze, wybrane dla swej szczególnej urody arie z większych dzieł Bacha, lecz także chorał – śpiew ewangelickiej wspólnoty, który stanowił muzyczny i teologiczny fundament większości jego sakralnych arcydzieł. Poznamy też punkt wyjścia dla wczesnej opery – ekspresyjną, pełną emocji monodię: śpiew z basso continuo, wykorzystywany też w nowego typu monteverdiańskich madrygałach. Wreszcie muzyka instrumentalna dwóch mistrzów docenionych dopiero z perspektywy pokoleń: arcymistrza orkiestrowej suity Telemanna oraz zapomnianego dziś przybysza z Italii, który rozkochał londyńczyków w muzyce swej ojczyzny.

Erbarme dich… W poszukiwaniu bachowskich tajemnic

Bach – Le musicien-poète – taki, nieco egzaltowany tytuł nosiła przełomowa monografia życia i twórczości wielkiego kantora pióra Alberta Schweitzera. Przed ponad stu laty (1905) licznym melomanom otworzyła ona oczy na szczególne powiązanie muzyki i słowa na kartach partytur Bacha (w wielu zaś tych, w których słów nie było – także same instrumenty przemawiały językiem czytelnych dla ówczesnego odbiorcy symboli). Późniejsze badania uszczegółowiły lub zweryfikowały wiele tez autora, a Christoph Wolff określił bohatera swej nowej, o wiek późniejszej monografii polemicznym wobec Schweitzera mianem: „muzyk i uczony”. Czy jednak muzykę Bacha da się naukowo zracjonalizować? Fascynujący program koncertu ukaże Bacha oddanego głębokiej refleksji o Bogu, o człowieku, o nadziei, o przemijaniu dowodząc, że jest on i poetą, i uczonym; oraz że retoryczne przesłanie jego muzyki nie daje się opisać tylko językiem konwencjonalnych dla jego epoki figur, ale skrywa wciąż tajemnicę, której odkrywanie jest jednym z najpiękniejszych i najwznioślejszych doświadczeń wrażliwego słuchacza. Tenor Reinoud van Mechelen (ogromna skala i jasna barwa jego głosu pozwala mu też śpiewać wysokie partie haute-contre typowe dla muzyki francuskiego baroku) wykona wybrane arie z Bachowskich kantat – dramatycznie deklamacyjne z samym tylko continuo, jak i koncertujące oraz liryczne, w których z głosem konkuruje flet traverso. Ich teksty to poetyckie komentarze do prawd wiary przekazywanych w chorale: głosie ojców Kościoła podejmowanym w śpiewie wspólnoty wiernych. Interludiami śpiewu będą zaś urzekająco piękne, refleksyjne Bachowskie adagia z sonat i suit.